Wortal etyki prawniczej i zawodów prawniczych

Dnia 13 listopada 2010 r. w hotelu Sobieski w Warszawie odbyła się sesja „Samorządność sędziowska i pozycja władzy sądowniczej w Polsce”, zorganizowana przez Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” z okazji dwudziestolecia jego istnienia.

Spotkanie otworzył członek Zarządu „Iustitii”, sędzia J. Przygucki, który powitał uczestników i przedstawił gości honorowych.

Wystąpienia rozpoczął Prezes Stowarzyszenia, sędzia M. Strączyński, który wskazał, że dla sędziów najważniejsza jest rzeczywista pozycja władzy sądowniczej na tle innych władz i że służy ona ochronie interesów społeczeństwa a nie – jak pozornie może się wydawać – interesów sędziów.

Następnie przemówił prof. B. Zdziennicki, prezes Trybunału Konstytucyjnego, który podkreślił rolę sędziów delegowanych do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości w kształtowaniu obecnej pozycji władzy sądowniczej. W jego ocenie, w interesie sędziów leży to, aby do Ministerstwa byli delegowani najlepsi sędziowie. Delegacja powinna stanowić dla sędziego wyróżnienie. B. Zdziennicki wskazał także na szczególną rolę sędziów, którzy reprezentują wymiar sprawiedliwości, wobec czego „Iustitia” nie powinna stosować metod protestu charakterystycznych dla związków zawodowych. Rolą Stowarzyszenia powinno być raczej proponowanie zmian legislacyjnych w zakresie wynagrodzeń i przyspieszenia postępowań sądowych. Przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził konstytucyjność nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad sądami, ponieważ nadzór ten nie obejmuje działalności orzeczniczej sądów, a więc nie narusza zasady niezawisłości sędziowskiej.

Kolejnym prelegentem był I Prezes Sądu Najwyższego, sędzia S. Dąbrowski. W swoim wystąpieniu zauważył, że „Iustitia’ staje się „surogatem związku zawodowego”, jednak nie ocenia on tego stanu rzeczy negatywnie. Polemizując ze swoim przedmówcą wskazał, że odrębność i niezależność sądów rozciąga się także na ich działalność poza orzecznictwem. Stąd też wywodzi konieczność pozostawienia dotychczasowej struktury organizacyjnej sądów, z dyrektorami na czele. Odnośnie ocen okresowych wskazał na nieokreślenie przez Ministerstwo liczby sędziów zatrudnionych do oceniania kolegów i potencjalną biurokratyzację tej instytucji. Zmiany w sposobie wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa ocenił jako prowadzące do zmiany roli Rady – ma ona stać się strażnikiem interesów poszczególnych apelacji, a nie – jak dotychczas – interesu sądownictwa.

Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa, sędzia A. Górski podkreślił, że do najważniejszych obecnie problemów, nad którymi należy dyskutować należą: nabór kandydatów, wynagrodzenia, poziom orzecznictwa oraz sprawność postępowań. W jego ocenie, nowelizacja ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych budzi zastrzeżenia i wątpliwości, dlatego też należy podjąć prace na nową ustawą pod auspicjami Prezydenta RP.

Następnie głos zabrał poseł R. Kalisz, przewodniczący sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Podkreślił konieczność aktywnego uczestniczenia sędziów w debacie publicznej i życiu państwa – powinni oni profesjonalnie uzasadniać wyroki także poza salą sądową, np. przed kamerami. W jego ocenie stanowi to gwarancję uczynienia z zawodu sędziego „korony zawodów prawniczych”. Rolę Stowarzyszenia „Iustitia” widzi jako merytoryczny wpływ na władze, także sądowniczą. Jako gwarancję bezstronności w uchwalaniu ustaw dotyczących sądownictwa wskazał nieformalne przekazanie Prezydentowi inicjatywy ustawodawczej w tym zakresie.

Senator S. Piotrowicz, przewodniczący senackiej Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji podkreślił, że wady w funkcjonowaniu sądów nie pochodzą od samych sędziów ale są skutkiem uchwalania złego prawa.

Jako ostatnia przed przerwą głos zabrała sędzia M. T. Romer, która przedstawiła motywy powołania Stowarzyszenia do życia oraz podziękowała kolegom za 20 lat wspólnej pracy.

Po przerwie wystąpili przedstawiciele zagranicznych stowarzyszeń sędziów (prof. D. Swenson – USA, sędzia T. Guddat) oraz sędzia ukraińskiego Sądu Najwyższego Mazurok. W swoich przemówieniach podkreślali wagę międzynarodowej współpracy sędziów oraz fakt, że ich problemy są wspólne, niezależnie od kraju pochodzenia.

W dalszej kolejności odczytany został list od nieobecnego Ministra Sprawiedliwości Krzysztofa Kwiatkowskiego. Podtrzymał on swoje stanowisko dotyczące konieczności utworzenia stanowiska dyrektora w sądach i nadzoru  administracyjnego Ministra. Jednocześnie zapewnił, że głosy środowiska sędziowskiego stanowią wytyczne kierunków działania Ministra Sprawiedliwości.

Po prezentacji stanowisk zaproszonych gości referat wygłosił K. Markiewicz, członek Zarządu SSP „Iustitia”. Co do większości tez zgodził się on z przedmówcami, zaś w podsumowaniu przedstawił trzy postulaty. Po pierwsze – powołanie komisji do spraw nowej regulacji ustrojowej sądownictwa (obejmującej wszystkie rodzaje sądów). Po drugie zaś, należy zerwać z nadzorem władzy wykonawczej nad sądownictwem, ponieważ rodząca się we wzajemnych stosunkach nieufność ma destrukcyjny wpływ.

Wystąpienia podsumował sędzia M. Strączyński.

Po krótkiej dyskusji, sędzia J. Przygucki podziękował uczestnikom.

Katarzyna Mikołajczyk