Wortal etyki prawniczej i zawodów prawniczych

Dnia 19 stycznia 2012 roku w siedzibie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka miała miejsce prezentacja raportu dotyczącego kwestii delegowania sędziów do Ministerstwa Sprawiedliwości.

Raport przygotowany został przez Dawida Sześciło w ramach programu „Monitoring procesu legislacyjnego w obszarze wymiaru sprawiedliwości” HFPC. Z raportu wynika, że „sędziowie delegowani stają się z roku na rok coraz ważniejszą i liczniejszą częścią̨ zasobu kadrowego resortu sprawiedliwości. W ciągu ostatniego pięciolecia ich liczba wzrosła ponad dwukrotnie. Brakuje jednak ścisłych procedur regulujących obsadzanie stanowisk urzędniczych w resorcie”. Z zebranych danych wynika, że do pracy w samym Ministerstwie Sprawiedliwości na dzień 31 października 2011 r. delegowanych było 154 sędziów, w tym na czas określony jedynie25 sędziów. Sędziom delegowanym do pełnienia obowiązków w Ministerstwie Sprawiedliwości przydziela się takie stanowiska jak: podsekretarz stanu, dyrektor departamentu lub biura, zastępca dyrektora departamentu lub biura, naczelnik wydziału, wizytator i główny specjalista. Autor projektu zauważa, że po zakończeniu delegowania sędziowie powracają do wykonywania obowiązków w sądach rejonowych, okręgowych lub apelacyjnych, co może powodować liczne problemy.
Komentatorem raportu był sędzia Jacek Widło, szef e-sądu, który nie zgodził się z niektórymi tezami raportu podkreślając, że to właśnie sędziowie są najbardziej odpowiedni do pełnienia funkcji w Ministerstwie Sprawiedliwości polegającej na nadzorze sądów. To właśnie oni najlepiej rozumieją problemy środowiska, posiadają odpowiednią wiedzę i umiejętności niezbędne do wpływania na rozwój i reformy wymiaru sprawiedliwości. Podczas konferencji prasowej głos zabrał również wiceminister Grzegorz Wałejko, który nie zgodził się z częścią tez raportu. Podkreślił, że w ostatnim okresie liczba delegowanych sędziów stopniowo się zmniejsza (obecnie jest ich151, od lutego będzie ich 149), a zakres ich działania obejmuje nadzór nad administracyjną działalnością sądów. Uważa za niezbędne delegowanie sędziów, bowiem by sprawniej przeprowadzać reformy musi istnieć łącznik między władzą wykonawczą i sądowniczą. Sędzia Irena Kamińska odparła zarzut upolityczniania sędziów delegowanych podając za przykład właśnie wiceministra Wałejkę, który jako profesjonalista znający problemy środowiska pełni funkcję w ministerstwie już przy piątym Ministrze Sprawiedliwości. Jej zdaniem należałoby porzucić obecna formę naboru ( konkurs zgłoszeń ) i powrócić do poprzedniej. Minister proponował objęcie stanowiska konkretnemu sędziemu i stanowiło to swoiste ukoronowanie kariery sędziego. Głos zabrała również sędzia SN i członek Krajowej Rady Sądownictwa Katarzyna Gonera, która wyjaśniła, że "W krajach europejskich w instytucjach, które pełnią nadzór nad sądami, pracują delegowani sędziowie; sytuacja polska nie jest więc nadzwyczajna". Natomiast zdaniem wiceprezesa Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia" Łukasza Piebiaka okres delegacji do MS powinien być ograniczony maksymalnie do dwóch lat, w tym czasie nie powinien być także możliwy awans zawodowy sędziego.

Komunikat prasowy:
Sędziowie delegowani stają się z roku na rok coraz ważniejszą i liczniejszą częścią̨ zasobu kadrowego resortu sprawiedliwości. W ciągu ostatniego pięciolecia ich liczba wzrosła ponad dwukrotnie. Brakuje jednak ścisłych procedur regulujących obsadzanie stanowisk urzędniczych w resorcie – wynika z opublikowanego dziś raportu „Delegowanie sędziów do Ministerstwa Sprawiedliwości. Problemy ustrojowe i praktyczne”.
Delegowanie sędziów do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości to utrwalona praktyka polskiego wymiaru sprawiedliwości. „Jest to instytucja znana jeszcze z okresu międzywojennego” mówi Artur Pietryka, koordynator programu Monitoring procesu legislacyjnego w obszarze wymiaru sprawiedliwości HFPC.
Trybunał Konstytucyjny ostrzegał w 2009 r. przed nadużywaniem możliwości delegowania sędziów do pracy w administracji rządowej. Mimo to ich liczba w resorcie sprawiedliwości stale rośnie – w 2005 r. wynosiła ona 75, a w 2010 r. już 172. “Wzrostowi liczby sędziów w resorcie nie towarzyszyła jednak analiza efektywności i zasadności utrzymywania tego modelu” – mówi Dawid Sześciło, autor raportu.
W przypadku delegowania sędziego do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości pojawia się problem związany z zasadą równego dostępu do służby publicznej. W obrębie administracji rządowej, w której funkcjonuje korpus służby cywilnej, obowiązują szczególne zasady dostępu do służby publicznej. Jednak sędziowie delegowani do Ministerstwa Sprawiedliwości nie są członkami korpusu służby cywilnej, a procedura ich zatrudniania nie podlega wymogom przewidzianym w ustawie o służbie cywilnej.
Delegowanie sędziego do pełnienia funkcji w Ministerstwie Sprawiedliwości oznacza przerwanie jego pracy orzeczniczej. Okres delegowania może być różny. Może nastąpić na czas określony, nie dłuższy niż dwa lata albo na czas nieokreślony. Kryteria delegowania określone są w sposób ogólny.
Autor raportu zwraca uwagę, że w obecnym prawie brakuje regulacji która np. wyznaczałaby kryteria obsadzania stanowisk w trybie delegowania sędziów. Brakuje również  ustawowego limitu liczby stanowisk, które można powierzyć sędziom. „Teoretycznie może dojść do sytuacji, gdy wszystkie stanowiska urzędnicze, z wyjątkiem dyrektora generalnego, w resorcie sprawiedliwości zajmą̨ sędziowie delegowani” – mówi Dawid Sześciło.
W związku z tym autor postuluje wprowadzenie procedury obsadzania stanowisk urzędniczych w Ministerstwie Sprawiedliwości, a także wprowadzenie czasowego limitu delegowania, po upływie którego sędzia nie mógłby już powrócić do orzekania. „Ograniczenie możliwości obsadzania stanowisk w Ministerstwie Sprawiedliwości przez sędziów czy też poddanie tego rozwiązania ściślejszym ramom prawnym nie powinno negatywnie wpłynąć na sprawność działania resortu.” – mówi Dawid Sześciło.
Tekst raportu dostępny jest pod adresem http://www.hfhrpol.waw.pl/legislacja/index.php?option=com_content&view=article&id=350:dawid-szecio-qdelegowanie-sdziow-do-ministerstwa-sprawiedliwoci-problemy-ustrojowe-i-praktyczneq&catid=36:raporty&Itemid=58.

Źródło: http://www.hfhr.pl/raport-delegowanie-sedziow-do-ms-problemy-ustrojowe-i-praktyczne/
http://www.rp.pl/artykul/344732,793783-Delegowanie-sedziow--Sedziowie-w-Ministerstwie-Sprawiedliwosci-ale-nie-w-sadach.html
http://wyborcza.pl/1,91446,10996238,Raport__delegowanie_sedziow_do_MS_powinno_byc_ograniczone.html
igm