Wortal etyki prawniczej i zawodów prawniczych

Dnia 17 kwietnia 2008 r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, w ramach III Ogólnopolskiego Zjazdu Kół Naukowych przy Wydziałach Prawa i Administracji poświęconego roli nauki w procesie tworzenia, stosowania i wykładni prawa, odbyła się sesja panelowa dotycząca zagadnień etyki prawniczej i zawodów prawniczych zorganizowana przez Studenckie Stowarzyszenie Etyki Prawniczej.

W sesji uczestniczyli między innymi przedstawiciele Koła Naukowego Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz trzech kół z Uniwersytetu Warszawskiego: Koła Naukowego „Prawo i Praktyka", Koła Nauk o Państwie i Prawie „Pro Patria", a także Studenckiego Stowarzyszenia Etyki Prawniczej, a także pracownicy naukowi Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego: dr Elżbieta Łojko, Prodziekan Wydziału oraz dr Tomasz Kozłowski z Katedry Filozofii Prawa i Nauki o Państwie, który pełnił rolę moderatora. Podczas całej sesji zostało wygłoszonych siedem referatów, przy czym po każdym z nich odbyła się krótka wymiana uwag na temat poruszanych zagadnień. Sesję oficjalnie rozpoczął prezes Stowarzyszenia Katarzyna Mikołajczyk dziękując zebranym za przybycie i wyrażając nadzieję na udany przebieg spotkania.

Jako pierwsi zabrali głos Anna Świerad i Michał Zięzio (Koło Naukowe Teorii i Filozofii Prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego). Tematem ich prezentacji były wyniki ankiety przeprowadzonej wśród kadry naukowej Wydziału Prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego dotyczącej opinii nauczycieli akademickich o etyce zachowań studentów. Za pomocą badań studenci starali się znaleźć odpowiedź na pytanie „Czy jest sens obligatoryjnego nauczania Etyki i Etyki Prawniczej na Wydziale Prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego?" Rezultaty ankiety odzwierciedliły potrzebę, chęć i gotowość zorganizowania takich zajęć. Stwierdzono, że uczestnictwo w nich mogłoby pozytywnie kształtować postawy młodych ludzi. Przeprowadzone badania stanowią pierwszy etap pracy nad stworzeniem „Kodeksu Etyki Studenta Prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego." Następnym przedsięwzięciem będzie zorganizowanie podobnych badań wśród studentów.  

Kolejny z wygłoszonych referatów traktował o sposobie budowania wizerunku i pozycji firmy prawniczej na rynku usług. Jego autorki, Magdalena Liszka i Malwina Mielczarek (Koło Naukowe „Prawo i Praktyka", Uniwersytet Warszawski), w wystąpieniu zaproponowały sposoby wykreowania wizerunku firmy prawniczej za pomocą narzędzi marketingowych. Uważają, że zastosowanie odpowiedniej strategii marketingowej, działań związanych z public relations, wykorzystanie mediów elektronicznych, total quality management oraz różnych narzędzi marketingu bezpośredniego przyspieszy rozwój firmy prawniczej i zwiększy szanse na odniesienie przez nią sukcesu. Podzielają także pogląd, że w dobie globalizacji usług prawniczych jak i coraz większej ekspansji międzynarodowych korporacji na polskim rynku prawnym posługiwanie się wyżej wymienionymi technikami marketingowymi stanie się koniecznością. W dyskusji wyrażono wątpliwość, czy dążenia do stworzenia jak najbardziej konkurencyjnego wizerunku firmy prawniczej uda się pogodzić z jej społeczną funkcją i charakterem.  

Trzecie wystąpienie pt.: „Prawnik masowy" stanowiło swego rodzaju wołanie o przywrócenie znaczenia i należnej roli jednostkom wybitnym i nieprzeciętnym. Jego autor, Maciej Macenowicz (Koło Nauk o Państwie i Prawie „Pro Patria", Uniwersytet Warszawski), skrytykował stały wzrost popularności pseudointelektualistów, ludzi niedouczonych, którzy unikają podjęcia wysiłku w celu samodoskonalenia. W swoich rozważaniach odwoływał się do akademickiego sposobu kształtowania wiedzy prawniczej. Zauważył, że jego skutkiem jest tytułowy prawnik masowy. Ktoś, kto poprzestaje na zdobytych umiejętnościach, wystarczających do zaliczenia egzaminu, ale jest niezdolny do kreatywnego działania. W wystąpieniu nawiązywał do myśli uznanych filozofów,m.in. Diderot, Monteskiusza czy Oswalda Spenglera.

Po przerwie głos zabrał Paweł Skuczyński, doktorant w Instytucie Nauk o Państwie i Prawie, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, który poruszył temat profesjonalizmu prawniczego. W swojej prezentacji wyróżnił sześć kryteriów profesji, które są jednocześnie etapami profesjonalizacji: specjalizację wraz ze standaryzacją, komercjalizację, fachowość i organizację wykonywanej pracy, formalną edukację zawodową, zorientowanie na usługi, na które składają się trzy grupy norm zawodowych: kompetencja, sumienność i zaufanie, oraz, jako ostatnią niezależność czy autonomię zawodową. Zróżnicowane relacje między tymi elementami pozwalają, zdaniem autora, wyróżnić trzy podstawowe typy profesjonalizmu, w różny sposób próbujące integrować interes publiczny, interes klientów oraz interes samych prawników w codziennym wykonywaniu zawodu.

Kolejne wystąpienie zostało wygłoszone przez Emilię Wardęgę (Studenckie Stowarzyszenie Etyki Prawniczej, Uniwersytet Warszawski). Jego tematem był wpływ reklamy na ochronę zaufania, niezbędną w zawodach zaufania publicznego. Punkt wyjścia prowadzonych rozważań stanowiła dokonana na początku 2008 r. zmiana w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego. Polegała ona na rozszerzeniu możliwości informowania przez radców prawnych o wykonywaniu przez siebie zawodu z wyłączeniem udzielania informacji oraz pozyskiwania klientów w sposób sprzeczny z prawem, godnością zawodu oraz dobrymi obyczajami. Autorka podjęła próbę odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ będą miały te nowe, zliberalizowane przepisy na zaufanie do radców prawnych oraz na przestrzeganie przez nich innych zasad wykonywania zawodu, m.in. tajemnicy zawodowej. Przedstawiła pozytywne jak i negatywne skutki tej zmiany. 

Następnym zagadnieniem, które stało się przedmiotem dyskusji był problem relacji kodyfikacji zasad etyki sędziowskiej do społecznego zaufania do sędziego. Swoje rozważania dotyczące tego tematu przedstawiła w referacie Marta Tomkiewicz (Studenckie Stowarzyszenie Etyki Prawniczej, Uniwersytet Warszawski). Podkreśliła ona niezwykłe znaczenie roli pełnionej przez sędziego, zwracając jednocześnie uwagę na obowiązki z niej wypływające takie jak: uzyskanie społecznego zaufania i szacunku oraz budowanie autorytetu swojej osoby. W opinii autorki, o ile etyka sędziowska ma pomóc sędziom w udźwignięciu ciążącej na nich ogromnej odpowiedzialności i stanowi wezwanie do stałego rozwijania wrażliwości, o tyle kodeksy etyki sędziowskiej budzą kontrowersje. Autorka zaprezentowała zarówno argumenty za i przeciw kodyfikacji etycznej, jak i przykłady kodeksów charakteryzujących się różną formą i strukturą.

Ostatni referat, zatytułowany „Revolving door. Etyczne problemy zmiany wykonywanego zawodu prawniczego" wygłosiła Katarzyna Mikołajczyk (Studenckie Stowarzyszenie Etyki Prawniczej, Uniwersytet Warszawski), która zauważyła, że przechodzenie prawników z sektora publicznego do prywatnego i odwrotnie budzi wiele wątpliwości. Związane są one, z jednej strony, z zakresem samych pojęć "prywatnej reprezentacji w sprawie" oraz "zatrudnienia w sektorze publicznym", z drugiej natomiast z koniecznością typizacji podstawowych problemów etycznych z nim związanych, przede wszystkim w zakresie unikania konfliktu interesów. Autorkę niepokoi również prawie zupełny brak regulacji dotyczących zmian zawodu w polskich kodeksach etyki zawodowej.

 

Anna Widz