W dziale "Literatura" ukazała się recenzja książki: Romer Teresa, Najda Magdalena, Etyka dla sędziów. Rozważania, Warszawa 2007 

P.Sk.

Prawie dwustustronicowa monografia jest, jak sam tytuł wskazuje, skierowana przede wszystkim do sędziów. Autorki – sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku i jednocześnie prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia" oraz główny specjalista w Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury, dzięki swojemu zawodowemu doświadczeniu i znajomości środowiska sędziowskiego wykazują dużą umiejętność formułowania i rozważania problemów etycznych dotyczących właśnie tego środowiska. Wychodząc od założenia, że „etyka zawodowa jest zbiorem norm moralnych adresowanych do profesjonalistów, a chroniących interesy ich klientów", Autorki w sposób przystępny prezentują różne ujęcia szczegółowych problemów tak rozumianej etyki sędziowskiej, nie próbując jednakże sformułować jakiejś jej spójnej teorii. Rozważania podzielono na trzy części. W pierwszej omówione zostały podstawowe teorie etyczne, takie jak prawo naturalne, utylitaryzm, deontologia, kantyzm, teoria umowy społecznej oraz teoria cnoty i ich ewentualne zastosowanie w pracy sędziego. Wadą tej części jest zbytnie skoncentrowanie na możliwościach wykorzystania owych teorii etycznych i wynikających z nich argumentów do poszukiwania i uzasadniania decyzji orzeczniczych, co z jednej strony odbiega od tematyki etyki zawodowej jako takiej, a z drugiej samo w sobie jest kontrowersyjne ze względu na dość mocne założenia dotyczące dopuszczalności argumentacji etycznej w dyskursie prawnym. Zaletą natomiast jest znakomity dobór przykładów z zakresy praktyki sądowej, który prezentację skomplikowanych teorii etycznych czyni bardzo przystępną. W części drugiej z kolei omówione zostały główne mechanizmy psychologiczne, które mogą mieć wpływ na orzekanie przez sędziów, a których już sama znajomość może przed nimi ustrzec. Są to między innymi rozproszenie odpowiedzialności, posłuszeństwo wobec autorytetu, dehumanizacja stosunków z innymi ludźmi, tzw. „efekt halo" w ocenianiu, stereotypy oraz uprzedzenia. Całość poprzedzona jest prezentacją teorii rozwoju moralnego Lawrence'a Kohlberga i Martina L. Hoffmana, co warte jest szczególnego podkreślenia, ponieważ wykorzystywane na przykład w amerykańskiej etyce prawniczej teorie po raz pierwszy pojawiły się w tym kontekście w Polsce. W części trzeciej podjęty został temat kodeksów etycznych sędziów oraz ich statusu, który wyznaczany jest nie tylko przez ich stosunek do indywidualnych postaw sędziów, ale także przez relację do ustawodawstwa i odpowiedzialności dyscyplinarnej. Następnie omówiona została struktura i treść najważniejszych kodeksów etyki sędziowskiej na świecie i w Europie, w tym tzw. kodeksu z Bangalore.